प्रतिबन्धित विषादी खुला बिक्री

जनक नेपाल

बा“के, असोज २७ - नेपालगन्जका एग्रोभेटहरूले भारतबाट अनुमति बिना भित्र्याएर प्रतिबन्धित विषादी खुलेआम बिक्री गर्दै आएका छन् ।

किसानहरूले ती विषादी प्राविधिकको सल्लाह नलिई एग्रोभेटबाट लगेर जथाभावी प्रयोग गर्ने गरेका छन् । प्रतिबन्धित मिथाइल पाराथिनका मेटासिल, मेटासिट, धनुमार, मेटाश्री विषादी यहा“का प्रायः सबै एग्रोभेटले राखेका छन् । त्यस्तै, कृषि प्राविधिकको सिफारिसबिना बिक्री गर्न नपाइने अल्मुनियम फस्फाइट र जिंक फस्फाइट पनि जथाभावी बिक्री हुने गरेको छ ।

मोनोक्रोटोफस, फस्पिmमिडन जस्ता संवेदनशील विषादीको खपत परिमाणबारे कृषि कार्यालय बेखबर छ । यी विषादी बिक्री गरेपछि एग्रोभेटहरूले कृषिलाई जानकारी दिनुपर्ने व्यवस्था छ । व्यवसायीहरूले सीमावर्ती भारतीय बजारबाट अवैध रूपमा विषादी भित्र्याएर बिक्री गर्ने गरेका छन् । कृषि कार्यालयको अनुमतिबिना विषादी आयात गर्न नपाउने कानुनी व्यवस्था छ ।

जथाभावी बिक्रीले विषादीको दुरुपयोगसमेत बढेको छ । कीटनाशक विषादी अल्मुनियम फस्फाइट -सल्फास) खाएर वैशाखयता १० व्यक्तिले आत्महत्या गरेका छन् । 'यो विषादी गैरकानुनी बिक्रीको परिणाम हो,' सगरमाथा एग्रोभेटका कमल सुवेदीले भने, 'किराना पसलमा समेत विषादी बिक्री हुने गरेको छ ।' कृषि कार्यालयको अनुगमन संयन्त्र कमजोर रहेकाले जथाभावी बिक्री र दुरुपयोग बढेको उनले बताए । सामान्य तालिमसमेत नलिएकाहरूले समेत अनुमानका भरमा विषादी बिक्री गर्दै आएका छन् । र्

र्सवसाधारणले थायोडानलाई माछा मार्न प्रयोग गर्ने गरेका छन् । यसले पानीमा हुने अन्य प्रजातिका जीवसमेत मर्ने गरेको छ । उक्त विषादीको प्रयोगले खोलानाला र पोखरी प्रदूषित भएका छन् । विषादी मिश्रति पानीबाट नदी किनारका बासिन्दामा छालासम्बन्धी रोग देखिएको छ । त्यस्तै, गाईबस्तु पनि बिरामी पर्ने गरेका छन् ।

बा“के र बर्दियामा विषादी प्रयोग अत्यधिक वृद्धि भएको एग्रोभेट व्यवसायी संघले जनाएको छ । पा“च वर्षता एग्रोभेटको संख्यासमेत दोब्बर भएका छन् । नेपालगन्जमा मात्र अनुमति प्राप्त १८ एग्रोभेटहरू छन् । 'समयमै बीउ, मल र विषादी पाइने भएकाले किसानहरू कृषि कार्यालयभन्दा पहिले एग्रोभेट आउ“छन्,' संघका उपाध्यक्ष रामचन्द्र गोडियाले भने । क्षेत्र नछुट्याई जथाभावी अनुमति दिएकाले विषादी बिक्री व्यवस्थित हुन नसकेको उनले बताए ।

विषादीको बिक्री अनुगमन र नियन्त्रण गर्न कृषि कार्यालयले चूडामणि तिवारीलाई विषादी निरीक्षक तोकेको छ । गत जेठमा केन्द्रीय विषादी पञ्जीकरण कार्यालयले अनुगमन गर्दा थुप्रै अनियमितता देखिए पनि कसैलाई कारबाही भने भएन । अब भने कारबाही गर्ने निरीक्षक तिवारीले दाबी गरे ।

उनले भने, 'जथाभावी बिक्री गर्नेलाई कारबाही हुन्छ ।' नेपालमा दर्ता भएका १ सय १९ विषादीबाहेक अन्य बिक्री गर्न नपाइने उनले बताए । तर निरीक्षक स्वयम् एग्रोभेट सञ्चालक भएकाले नियन्त्रण प्रभावकारी छैन । तिवारी एग्रोभेट संघका सचिवसमेत हुन् ।

नेपालगन्जका एग्रोभेटमा ठूलो परिमाणमा म्याद नाघेका विषादीसमेत छन् । ती विषादीको सुरक्षित विर्सजनबारे समेत व्यवसायीहरू अन्योलमा छन् । संघले प्रत्येक एग्रोभेटमा कम्तीमा पा“च प्रतिशत विषादी म्याद नाघेको रहेको स्वीकारेको छ ।