पूर्वी मोरङमा भारतीय डाँकाको त्रास रात परेपछि गाउँले सीमापार

विनोद भण्डारी

कुटुमगन्ज -मोरङ, असोज २६ - उमेरले सत्तरी नाघेकी ललिता साह प्रत्येक दिन घाम अस्ताउनु पहिल्यै चौपाया घिस्याउ“दै जायजेथा बोकेर बास बस्न सीमापारिको रानीकट्टा पुग्छिन् । बिहान उज्यालो भएपछि फेरि सबै सामान लिएर फर्किन्छिन् ।

ललितामात्र होइन, पर्ूर्वी मोरङको

सीमावर्ती बरडंगाको कुटुमगन्ज र झुकियाको डोरिया बस्तीका सयभन्दा बढी परिवारको नियति यस्तै छ । भारतीय डा“काको लुटाइबाट जोगिन सबै परिवार चौपायासहित जायजेथा लिएर दिनहु“ राति भारत पस्छन् र उज्यालो भएपछि घर र्फकन्छन् । दिनभर खेतबारीमा काम गर्छन् ।

जब सा“झ पर्छ बास बस्न फेरि सीमापारि पुग्छन् ।

'तीन वर्षपहिला सात पटकसम्म भारतीय मूलका डा“काले चौपाया, भा“डाकु“डा र गरगहना लुटे,' ललिताले भनिन्, 'त्यसयता बास बस्न भारत जान थालेपछि लुटिएकीे छुइन“ ।' 'राति आफ्नै घर बसे भारतीय डा“का आएर लुट्छन्, उनीहरूलाई भारतीय प्रहरीले कारबाही गर्दैन,' अर्का पीडित शोभालाल साहले भने, 'भारतमै गएर बास बस्दा लुटिइ“दैन र लुटिए पनि भारतीय प्रहरीले तत्काल कारबाही गर्छ, त्यसैले सीमापारि बास बस्न बाध्य भएका हौं ।'

उनी पनि १५ पटक लुटिएपछि तीन वर्षेखि बास बस्न भारत जान थालेका हुन् । राति भारतमा बास बस्ने र बिहान घर फर्केर काम गर्ने आफूहरू तीन वर्षता नलुटिएको धरमचन साहले बताए । तर

आफ्नै घरमा बास बस्ने छिमेकीहरू अहिले पनि बारम्बार लुटि“दै आएको उनले बताए ।

बरडंगा कुटुमगन्ज बस्तीका ८५ परिवार र झुरकिया डोरिया बस्तीका ३० परिवारमध्ये सयभन्दा बढी बास बस्न सीमापारि जान्छन् । अधिकांशले दसगजा र आफन्तको जमिनमा अस्थायी झुप्रो बनाएका छन् ।

'उनीहरू सबै सीमा क्षेत्रमा राम्रो घर र एक दर्ुइ बिघा जमिन भएका परिवार हुन्,' स्थानीय समाजसेवी खड्ग रिजालले भने, 'सा“झमा साना नानीदेखि ७२ वर्षा वृद्धहरूसम्म लस्करै भारत पस्दा र बिहान र्फकंदै गरेको दृश्य देख्दा रुन मन लाग्छ ।' रिजालका अनुसार बरडंगा, झुरकिया, महादेवा, डाइनिया, आमगाछीलगायतका सीमावर्ती गाविसका बस्तीबाट डा“काले धनमाल लुट्ने गरेका छन् । लुटपाटकै क्रममा झुरकिया मजुरामारीका साथीलाल साह, बरडंगाकी लक्ष्मी यादवसहित आधा दर्जन गाउ“लेको हत्या भएको छ । महिलामाथि दर्ुर्व्यवहार हुने गरेको छ । गत वर्षमजुरामारीमा डा“काले साथीलालको हत्या गरी बस्ती नै लुटेपछि त्यहा“का दर्जन बढी परिवार अन्यत्र सरेका छन् ।

दशक पहिला विस्थापित सबै प्रहरी चौकी मोरङ प्रहरीले गत वर्षपुनःस्थापना गरे पनि गाउ“ले अझै ढुक्क भएका छैनन् । 'एक वर्षता त्यस क्षेत्रमा डकैती भएको छैन,' इलाका प्रहरी कार्यालय रंगेलीका निरीक्षक मिलन भट्टर्राईले भने, 'तर डा“काबाट पीडितहरू राति सुत्न सधै“ सीमापारि नै जान्छन् ।'