दलितमाथि हुने दर्ुर्व्यवहार कानुनीमा दायरामा पुग्न अवरोध मिलापत्रमै टंुगिन्छन् छुवाछूत मुद्दा

तुलाराम पाण्डे

मान्म -कालिकोट, असोज २७ - जातीय छुवाछूतका घटना हुन्छन् । प्रहरीमा उजुरी पर्छन् तर मिलापत्रमै टुंगिने गरेकाले पीडितले न्याय पाउ“दैनन् । परिणामतः घटना दोहोरिरहन्छन् ।

'धेरै गाउ“मै मिलापत्र हुन्छन्,' एक प्रहरी अधिकृतले भने, 'गाउ“मा मिल्न नसके जिल्लामै पुगेर भए पनि मिलापत्र गरेर फर्किन्छन् ।' पीडितपक्ष प्रहरी चौकी हु“दै सदरमुकामसम्म पुग्ने गरे पनि न्यायिक निकायसम्म पहु“च नहु“दा मिलापत्र गर्नैपर्ने बाध्यता रहेको उनले सुनाए ।

कथित माथिल्लो जातिको कुवामा पानी भरेको भन्दै गत शुक्रबार कुटपिट र दर्ुर्व्यवहार सहन बाध्य धौलागोह-२ पनेराकी २० वषर्ीया कौशिला विश्वकर्मा न्याय माग्दै थिर्पुस्थित प्रहरी चौकी ह“ुदै सदरमुकाम मान्म पुगिन् ।

गालीगलौच र कुटपिट गर्ने स्थानीय धनबहादुर बम, सक्कबहादुर बम, राजिन्द्रा बम, विक्रम बम र हसिला शाहीविरुद्ध 'र्सार्वजनिक अपराध' को उजुरी दिइन् । प्रहरीले दोषीमध्ये सक्कबहादुर बमलाई गाउ“बाट सदरमुकाम बोलायो, उनीस“गै गाउ“का ठालु जोरासिंह बम, कांग्रेस, माओवादीलगायतका दल र नागरिक समाजका प्रतिनिधिसमेत प्रहरीमा आए ।

'फेरि त्यस्तो गरे मुद्दा गरौली, अहिले मिल्नर्ुपर्छ,' भन्दै पीडितलाई फकाए । गल्ती नदोहोर्‍याउने वाचाकबुल गरेर शनिबार सा“झ मिलापत्रको कागज गरियो । दलका कार्यकर्ता साक्षी बसेर कागजमा सहीछाप ठोके । बुबा धनपतिले 'एउटै गाउ“मा बस्नर्ुपर्छ, माथिल्ला जातिस“ग मुद्दा खेलेर हामी सक्दैनौ छोरी,' भनेपछि मिलापत्र गर्न बाध्य भएको उनले बताइन् ।

'हाम्रो कुवाको पानी किन छोइस् भन्दै कुटपिट गरे,' उनले भनिन्, 'नाकमा लगाएको सुनको फुली हराएको छ, शरीरका कपडा च्याते, कुटपिटले जीउ अझै दुखिरहेको

छ । चित्त त बुझेको छैन तर सबैले मिल्नुपर्‍यो भनेर कर गरे ।'

विजयादशमीका दिन फुकोट-४ का धर्म विकले स्थानीय झुपुरे न्यौपानेको नामै उच्चारण गरेर बोलाएको भन्दै कुटपिट गरिएपछि स्युना प्रहरी चौकीमार्फ पीडितले जिल्ला प्रहरीमा उजुरी गरे पनि सोमबार सदरमुकाममा मिलापत्र भएको छ ।

त्यस्तै फुकोट-८ का २० वषर्ीय पर्व विश्वकर्माले स्थानीय पशुराम बरालकी छोरी बदालकोट-४ का नारायण न्यौपानेकी १८ वषर्ीया श्रीमती भगाएर भारत पसेपछि माइती र घरपक्षले १२ जना दलितलाई हातखुट्टा बा“धेर कुटपिट गरी एक लाख रुपैया“ जारी तिराएको लक्षे विश्वकर्माले बताए ।

जग्गा बेचेर दलितले जारी तिरेका थिए । दलित मुक्तिमोर्चाको दबाबपछि ४० हजार रुपैया“ भने फिर्ता गरियो । झगडा जिल्ला प्रहरी र प्रशासनमा पुगे पनि राजनीतिक दल र स्थानीय भद्रभलादमीले मिलापत्र गरी साम्य पारे । 'सार्कीले चमारले छोएको पानी खा“दैन, दमाईंले सार्कीको पानी खा“दैन, कामीले दमाईंले छोएको पानी खा“दैन,' स्नातक तेस्रो वर्षा अध्ययनरत बाले विश्वकर्माले भने, 'जातीय छुवाछूत अन्त्य गर्न पहिले दलितबाटै अभियान चलाउनुपर्ने अवस्था छ ।' दलितमा आत्मबल कमजोर भएकाले पनि मुद्दा अदालतसम्म पुग्न नसकेको अधिवक्ता दमनराज वमको अनुभव छ । 'मैले मुद्दा निःशुल्कै लेखिदिन्छु भनेको थिए“,' वमले भने, 'तर प्रहरीमै खासखुस गरेर मिलापत्र भयो ।' छुवाछूतका घटना असंख्य भइरहे पनि हालसम्म एउटै मुद्दा जिल्ला अदालतसम्म नपुगेको प्रहरी प्रमुख डीएसपी ओमबहादुर राना बताउ“छन् ।